داوطلبها در حال شمارش شکاریها در گلوگاه
احتمالا عباراتی مرتبط با حفاظت محیطزیست مانند “گونه در خطر انقراض” به گوشتان خورده است. یا فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت طبیعت (IUCN). بر چه اساسی ما گونههای حیاتوحش را با عباراتی چون “در بحران انقراض” یا “آسیبپذیر” طبقهبندی میکنیم؟
یکی از مهمترین معیارها برای این طبقهبندی، پایش روند جمعیت هر گونه در طول سالیان متمادی است که با توجه به میزان کاهش یا افزایش و استانداردهایی که در این زمینه وجود دارد، متخصصان میتوانند گونههای گوناگون حیاتوحش را در طبقات حفاظتی مختلف قرار میدهند. این طبقهبندی کمک میکند تا ما بتوانیم بودجه محدودی که برای حفاظت حیاتوحش وجود دارد را صرف گونههایی کنیم که وضعیت بحرانیتری دارند.
اما به دست آوردن داده در مورد جمعیت گونههای حیاتوحش اغلب آسان نیست و البته نیازمند صرف هزینه و نیروی انسانی است. به ویژه در مورد پرنگان شکاری که در بسیاری موارد پیدا کردن آنها در زیستگاههای زادآوریشان کاری دشوار است و با توجه به داشتن قلمروهای بزرگ، نیازمند صرف هزینه و نیروی انسانی بسیار نیز میباشد.
اینجا پدیدهای به نام گلوگاه مهاجرتی میتواند به پرندهشناسان کمک کند تا با صرف کمترین هزینه و بصورت بهینه جمعیت بزرگی از گونههای مختلف پرندگان شکاری، بهویژه گونههایی که به “بالباز اوجگیرنده” مشهورند را پایش کنند.
این قبیل پرندگان بزرگ جثه برای مهاجرت به جریانات مناسب هوا وابستهاند. تا حد امکان از پهنههای آبی هم پرهیز میکنند چون غالبا فاقد این جریانات هوای مناسب است. البته رشته کوههای مرتفع هم مانع دیگری برای آنهاست چون برای عبور از آنها نیازمند جریانات هوای بالارونده هستند. گاهی در مسیر مهاجرت وضعیت قرارگیری این عوارض طبیعی مانند پهنههای آبی و کوهها و البته وضعیت هوا موجب میشود تا پرندگان “بال باز اوج گیرنده” هنگام عبور در نقاطی تجمع کنند که به گلوگاه مهاجرتی معروفند.
در این گلوگاههای مهاجرتی با برپایی ایستگاههای شمارش میتوان در بازه زمانی مشخصی، هر ساله عبور جمعیت گونههای مختلف پرندگان را پایش کرد و در درازمدت روند جمعیت این گونهها را روشن کرد.
این داده ارزشمند به پرندهشناسان و حفاظت گرایان کمک میکند تا اقدامات موثرتری را برای حفاظت پرندگان شکاری انجام دهند.
پایشهای ما از سال 1399 نشان داده که گلوگاه مازندران به عنوان یک گلوگاه مهاجرتی برای پرندگان بالبازاوجگیرنده عمل میکند و سالانه بیش از صد هزار شکاری در مهاجرت پاییزه از این منطقه عبور میکنند. بهویژه عبور سالانه بیش از 50000 عقاب بزرگ که شامل سه گونه مهم حفاظتی عقاب صحرایی، عقاب شاهی و عقاب خالدار میشود باعث شده است تا پروژه شمارش شکاریهای گلوگاه در مقیاس جهانی از اهمیت قابل توجهی برخوردار باشد.
در کنار به دست آوردن این داده مهم، از آنجاییکه پرندگان شکاری از جذابیت بسیاری برای مردم برخوردار هستند، این مرکز پایش و شمارش پرندگان شکاری باعث تقویت گردشگری و اشتغالزایی در منطقه گلوگاه خواهد شد و منافع اقتصادی قابل توجهی را برای مردم منطقه در پی دارد.